H.Bo. WyUôu - VI

ùNuû]«p "We¸Xô' ùY°YkRúTôÕ, WyUôu CûN AûUjR ØRp Ck§l TPm Gu\ "ë. Gv.©'ÙPu (Ù²d ùNp#e Tô«ih'- ®tTû]dÏ E¬V Ød¡V TXm) AÕ ®[mTWlTÓjRlThPÕ. CûN AûUlTô[¬u ùNpYôdÏ AjRû] EVWjûR Gh¥®hPÕ.

ùRônYûPk§ÚkR B`ô úTôuvúX«u TôhÓlTVQm, We¸Xô êXm ×jÕQof£ ùTt\Õ. AfNªpûX AfNªpûX Guß CûN«p ùNôpX úYiÓm Gu\ôp, AûR úUp vRô««p ùRôÓmT¥ ùLjRô] JÚ WôLj§úXô, "T°f' ùNu\ vúL#úXô ûYdLXôm. CÕ ùTôÕ Y¯.

ùUp#V CûN A§oÜLû[l ©u², AkR AojRØs[ ùUü]j§#ÚkÕ, AfNªpûX AfNªpûX Gu\ EQoûY À±hÓ GZf ùNnVXôm. CÕ £\l× Y¯.

ÕkR]ô®u ÁhûPl úTôu\ NlRj§#ÚkÕm, "Ø¥VôR ÕVo Guß GÕÜm CpûX' Guß AàWôRô cWôªu UVdÏm £ÛmT##ÚkÕm, "C² AfNm CpûX' Gu\ £\ôoL°u úLôWv SôRm Øû[®hÓ ùY°d¡[m×m T«ùW] Yôû]lTôojÕ ùYhùP] ØLm LôhÓ¡\ Øû\ At×RUô]Õ.

ùRôP¬u Tôh¥u §ÚlTeL°p ("LôXm Uô±l úTôfÑ, Sm Li½o Uô±l úTôfÑ', Yô¥, Cû[V ùNp#úV') RûXLôhÓm ùUh¥u ùS°ÜÑ°ÜL°u Y¬L°u EQoûY YÛlTÓjÕTûY.

B«Wm £hÓd ÏÚ®L°u EtNôL SôRjûR ÑWm ©¥jR JÚ ÅfÑ "Ck§Wô' TPj§p CPm ùTt\ CkRl Tôh¥p CÚd¡\Õ. (ÏWpLs- Ñ_ôRô, AàWôRô, ÑúYRô, Ë.®. ©WLôx, GvRo, NôWRô; TôP¡ Ñ_ôRô®u ULs ÑúYRô). U¦Wj]j§u AiQ]ô] LôXgùNu\ ´. ùYeLúPvYW²u RVô¬l©p, ÑLô£² §ûWdLûR YN]m GݧV CkRlTPj§p Cuù]ôÚ ×ÕûU ùNnRôo WyUôu.

Rôu T¥jR TjUô úN`ôj¬ Ts°«p JÚ TôhÓl úTôh¥«p SÓYWôLl TeÏ ùLôiPúTôÕ, ùYt± ùTß¡\YÚdÏl TP Yônl× RÚYRôLf ùNôu]ôo WyUôu. AlT¥ ùYt± AûPkR a¬¦ Gu\ Tu²ùWiÓ YVÕl TôP¡ûV "Ck§Wô'®p A±ØLm ùNnRôo. TôP Yônl×m ùLôÓjÕ ÑRk§Wm ùLôÓjRôo.

a¬aWu Tô¥V "¨Xô Lôn¡\Õ' a¬¦ ÏW#Ûm J#d¡\Õ. AÓjÕ YkR Ck§Vu TPj§p, "ùP#úTôu U¦úTôp' Tô¥ LY]jûRd LYokRôo a¬¦. Ck§Wô YkR 1995u ØtTϧ«p, ûNWô TôàûY ¨dLôùNnÕ ùLôiPôo WyUôu.

SVôLWô úTôp.. ApXÕ Å§úRôßm KÓ¡\ NôdLûP úTôp- Ck§Vj §ÚSôh¥u êûXØÓdùLpXôm ¨û\k§ÚdÏm XôYiVUô] XgNmRôu ®pXu.

ARu ùSgûN ùSÚdL, úSRô´ ÑTôx Nk§W úTô³u WôÔYj§p TeÏ ùLôiP Au]ôs ®ÓRûXÅWo (TXUô] úUdLl Uôt\jÕPu LUXaôNu, AYûWlúTôp ¡ZhÓ úUdLl©p ÑLuVô).

AYo TVuTÓjÕm YoUdLûX Gu¡\ BÙRm.
CjûRûLV ©WmUôv§WeLÞPu, CûN Guß Cuù]ôÚ ©WmUôv§WjûRÙm úNojÕdùLôiÓ Ck§Vu TPXj§tÏs ÖûZkRôo CVdÏSo NeLo.

TôhÓ GRtÏ GuT§p ùR°Ü CÚkRÕ. YoUdLûX, úSRô´ LôXm, ¡Zd LUp GuTRtùLpXôm Uôt\ôL, C[ûUj Õs[pLû[l TôPpLs ©W§T#jR]. Rô[f N§WôhPm A§Lm. Pôuv UôvPWôL CÚkR LUXaôNu LôpLÞdÏm CÓl©tÏm úYûX ùLôÓdL úYiPôUô!

"TdúLôPôuà Yô«p AûRl úTôhPô, Gf£úXôP ÑmUô LûWÙm Tôo, YPô, UNôXô YPô, ¥l× Pôl× Bû[l TôojÕhPô, GdÏjRlTô úTN YkÕhPô, LPô Sôú]ôo LPô...' GuTÕúTôp NÕWvWj§p ©u²dùLôiÓ "AdLPôuà' YÚm Tôh¥p JÚ "RPô' ×Pp!

AkRj Rô[dLh¥p úUtLj§V TeL°l×. GkR®RUô] SûP "Sf'ùNuß AûUkÕ, ®j§VôNUô] KhPj§p U]ûRd LYÚm Guß ¨oQ«lT§p Es[ ×j§Nô#jR]m CeúL ùR¬¡\Õ.

"UôVô Ufºk§Wô' TôPp LôU Ufºk§WôRôu. HLlThP ØRÄh¥p GÓdLlTÓ¡u\ UNôXô TPeLÞdÏ Å¬VØs[ (high energy) TôPpLs úRûY Gu¡\ úSôd¡p, Rô[dLh¥tÏm úRLdLh¥tÏmRôu CPm RWlTÓ¡\Õ.

"§]Øm §]Øm YWXôUô, RYûQ Øû\«p RWXôUô? ùNôpX¥ úNôuTlT¥', "ùNV#p C\eÏ ºd¡WUô' Á]m, úU`m TôdLÔUô, ùUpÛPô Guû]j §uàPô' GuTÕúTôu\ YôojûRVôPpLs YWm× LPkRûY... ®TÃRUô]ûY!

TpX®«p TôÃv YkÕ TôqXô TiÔm. AàTpX®«p AùU¬dLô ALXdLôp ûYdÏm. NWQj§p B]kRûTW® Nôm©Wô¦ çÜm. JÚ CûQl× CûN«u §ÚlTj§p TôeLWô®u TôeÏ TônkÕ YÚm. CjRûLV @Àë`uL°p UôvPoRôu GuTûR ÁiÓm "ùP#úTôu U¦úTôX £¬lTYs CY[ô' TôP#p LôhÓ¡\ôo WyUôu.

©v^ô®u SÓ®úX ùLôjÕUp# RûXLôhÓYÕ úTôp, CûP«úX, "Eu úTûW VôÚm ùNôpXÜm ®PUôhúPu' Guß B]kRûTW® §¼ùWuß NôUWm ÅÑm, úYLUôL BÀv ùNpTYu úUôhPôo ûNd¡°u TôûR«p vYôª FoYXm YÚYÕúTôp, Rª¯p UhÓm ApX, Ck§«Ûm Ck§Vu TôPpLs (AeúL ¶kÕvRô²) ùYu\] (Ck§l TôPpL°u ®tTû] E¬ûUúV úLô¥dLQd¡p ®ûXùTt\Õ). Ck§V²p AéoYUôL WyUôàPu HÑRôv CûQkRôo.

C²ûUVô] "TfûNd¡°Ls úRôú[ôÓ' GuTÕm Lq®YÚm Rô[dLh¥tÏs APdLUôL ûLLh¥dùLôiÓ YkRÕ.
LôRX²u ùYt±, ©W×úRYô-WyUôu CûQ®u ùTôÚjReLû[l Tt± £X RVô¬lTô[oLû[f £k§dL ûYjRÕ... Xq úToh^ým, ªvPo úWôªúVôÜm AlT¥jRôu YkR].

CûN ¨ßY]Uô] ©Wªh RVô¬jR TPm "Xq úTohv'. C§p ØRp Øû\VôL ùY°SôhÓl TôeLWô-Wôl TôPLo ‘Apache Indian’I TôP ûYjRôo WyUôu. AYo ÏWp CûQkR TôPp, "úSô ©Wôl[m'.

¶lúTô¥úWôm... XiP²u ©WTX ûSh ¡[l©p TPl©¥l×. ©W×úRYô®u BhPm. (TQdLôWl ùTi¦u RkûR ùNnÙm ãh£L[ôp ®TjÕdÏs[ôÏm ©W×úRYôûY ùNjÕ®hPRôL EXLm LÚR, AYo úP®h Gu\ ùTV¬p XiP²p ¥vúLô B¥d ùLôi¥ÚlTRôLd LûR...).

B]ôp CûN GÝl©V AûX, §ûWlTPm GÝlT®pûX.
ªvPo úWôªúVô AkRfÑYÓáP ®PôUp SLokRÕ... "Ri½ûWd LôR#dÏm ÁuL[ô CpûX' (TpX®ûVj ùRôPÚm CûQl× CûN ©WUôRm), "ùUp#ûNúV' B¡VûY úSoj§VôL Y¥YûUdLlTh¥ÚkR].

Sh× YhPj§tÏs ØdúLôQ LôRûXfùNôp# ùYt± ùTt\Õ L§¬u LôRpúRNm (1996). LPtLûW«p UQûX Gh¥ EûRjÕdùLôiÓ SPlTûRl úTôX, ùUÕYô] LôXl©WUôQj§p AûUkR "ØvR@Tô ØvR@Tô úPôuh ùYo¬ ØvR@Tô' TôPp ùYt± AûX ÁÕ TY² YkRÕ. WyUôu CûN AûUjÕl Tô¥V TôPp ÁiÓm ¶h.

ÁiÓm CWiÓ TôPpL°Ûm AYo ÏWp LXkRÕ. apúXô PôdPo Gu\ TôP#u úYLm, ûRVp ùU̲p F£úTôÓm BhPj§tÏf NUUô]Õ. Lpí¬ UôQY²u LôRp AYvûR-- £j§WYûR Guß ùNôpX úYiÓm. --ªLÜm E«úWôhPUôLf £jR¬dLlTÓ¡\Õ. Wôl×m WLû[Ùm ¨û\kR TôPp, AûWúYdLôhÓl TÚYj§p Es[ UôQY²u Y#Lû[ Y¬ûNlTÓjÕ¡\Õ.

úUtT¥ TÚY AÝjRm, LôR#u úSW¥ vT¬NjRôp TdÏYlThÓ ¨RoN]UôL ùSgûN ùSÚdÏ¡\ ATôVUôL UôßmúTôÕ, "Guû]d LôQ®pûXúV' úStú\ôÓ J#d¡\Õ. "Es[m Guù\ôÚ úLô«#úX' Guß Gm.´.Bo.

UûX«p AûXTônYûR JjR Lôh£ CÕ. ØdúLôQj§u áÓRp Øû]l×Pu! LRôTôj§Wj§u ãZÛdÏs ×ÏkÕ AYoL°u Uú]ô¨ûXLû[ CûNlTÓjÕm Bt\p WyUôàdÏ Es[Õ.

©Vôú]ô®u ùYi¦\d LhûPLû[ YÚPôUp, ùRu\#u úRLjûR UXo CRrL[ôp RP®]ôp GjRûLV J#Ls YÚm... AlT¥ ªÚÕ®Ûm ªÚÕYô], ùUuûU«Ûm ùUuûUVô] YûL«p ¡[mס\Õ "ùRu\úX ùRu\úX'. CÕúTôu\ LhPeLÞdÏ WyUô²u ©WjúVL YôNeLÞPu YWdá¥V TûPl× CÕ.

ERÓL[p ùNôu]ôp YôojûRLs LôVlTÓm Gu\ E«olTôp ùNôpYÕúTôp AûUkR TôPp CÕ. L¥LôW ØhLs LôVm TÓjRôR ®NôXUô] ùTôÝÕL°p, "K ùYi¦Xô' TôPp Sh×dÏm LôRÛdÏmR CûPlThP Sô¯ûLLû[ ¨LrjÕ¡\Õ. LôRp úRNj§u ÑYôNm úTôu\Õ CkRl TôPp.

L§¬u CVdLj§p TPm Su\ôL AûUkRRôp, TôPpLs ®ZÛdÏ CûWjR ¿WôLôUp ®Zô®tÏ AûUkR SôRÑWeL[ô«].

RuàûPV AúNôd SLo J#lT§Üd áPj§#ÚkÕ EXL CûN«u YûLLû[j Rªrj §ûW CûNdÏs ùLôiÓYkR WyUô²u Yô][ô®V ùYt± AYûW EXL úUûPdÏ YôùYuß AûZjRÕ. CûN ¨Lrf£L°p TeÏ ùLôs[ EXLj§u TX TôLeL°#ÚkÕ AYÚdÏ AûZl×Ls YkR].

CjRûLV ¨Lrf£LÞdÏ A°dLlThP F§VúUô TX TPeLÞdÏ CûN AûUdÏm ùRôûLûV®P A§LUôL CÚkRÕ!

WyUôu TeÏùLôiP ØRp "ûXq' CûN ¨Lrf£ UúX£Vô®p 1996p AûUkRÕ. XhNdLQdLô] W£LoL°u Uj§«p CûNÙPu NgN¬jRôo WyUôu. UXôn ùUô¯«úX úTôWôp Tô§dLlThP ùTôv²Vô UdLû[d ϱjÕ GÝRlThP TôPûX ÏZkûRLÞdÏl Tô¥]ôo.

LôxÁo ¾®WYôRm, TmTônd LXYWeLs / CkÕ-Øv#m E\ÜLs Guß G¬Ùm ©WfNû]Lû[j Ru LûRL°u ©u]¦ Bd¡V U¦Wj]m, £²UôÜm AW£VÛm ÏXôÜm RªrSôhÓ AW£VûX JÚ ÁsTôoûY TôojRôo.

Gm.´.BÚm, Ø.LÚQô¨§Ùm LûRUôkRoLs B]ôoLs. B]ôp U¦Wj]úU RVô¬jÕ CVd¡V CkRl TPj§u ØRp A±®l×, "CÕ EiûUd LûR ApX'. "LûR ApX ¨_m' Gu\ RûXl×, LûRdÏm ¨_j§tÏm Es[ CûPùY°ûVd LôhÓm. LûRûVj R®W úYß GÕÜúU ¨_m CpûX GuúTôÚm EiÓ. "EiûUd LûR' Gu\ôp Gu]?

"EiûU. LûR ApX' Guß ùTôÚ[ô? U¦Wj]j§u A±®lûTl T¥jÕ®hÓ, TPjûRl TôojRôp AlT¥jRôu úRôußm. Gm.´.BÚm, LÚQô¨§ÙmRôu ûPh¥#u "CÚYo' GuTÕ ùRs[j ùR°YôLj ùR¬Ùm. CYoLû[ CVd¡V EkÕRpLs VôûY GuTûR U¦Wj]m LtTû] ùNnÕlTôojÕ TûPj§ÚlTRôp, EiûUd LûR«p LtTû] LXk§Úd¡\Õ. LtTû] LXdLôR EiûU YôrdûL«p EiúPô, EiûUúV JÚ LtTû]úVô...!

B]ôp úUôLuXôÛm ©WLôxWô_ým Nj§VUôL Gm.´.BÚm, LûXOÚm ApX GuTRtÏ JÚ ªL Ød¡V AmNm EiÓ. AYoLs úTÑm Rªr.

úUôLuXôp UûXVô[k Rªr úTÑ¡\ôo. ©WLôxWôw úTÑ¡\ YZd¡u ùTVo Gu] Guß AYûWd úLhPôÛm ùR¬VôÕ! Gm.´.Bo. UûXVô°Rôu. B]ôp ÏPkûR«p T¥jRYo. AYo úT£V Rªr ANp Rªr. Au²V¬u Rªr ApX.

LÚQô¨§«u úTfÑj Rªr AYûWj RûXûUl ÀPj§tÏ ChÓf ùNu\ Rªr. Ut\T¥, N¬j§Wj§u HÓLû[ ÖÔ¡l TôojÕ, ÖÔdLUôLÜm §ûWdLûRdÏj ùRm× ùLôÓd¡\ ®Rj§Ûm U¦Wj]m JÚ ANôj§V ùNVûXf ùNnÕ Ø¥j§ÚkRôo.

W£dLjRdL ètßdLQdLô] AmNeLs TPj§p CÚkRôÛm TPm úRôp®Ùt\Õ. Gm.´.BûWÙm, LÚQô¨§ûVÙm RûXYoL[ôL GiÔm UdL°p JÚ £±V NRÅRj§]o Tôoj§ÚkRôpáP TPm ùYt± AûPk§ÚdÏm.

B]ôp ReLÞdÏ HtL]úY ùR¬kR RûXYoL°u ØLeLû[ AYoLs UßT¬ºXû] ùNnV ®ÚmT®pûX úTôÛm.
©u]¦ CûN«Ûm Tôh¥Ûm CÚYo C²dLjRôu ùNnRÕ. "éeùLô¥«u ×u]ûL' (ÏWp Nk§Vô), "apúXô ªvPo G§oLh£' (Tô¥VYo a¬¦) B¡V TôPpLs CûN Yôol©Ûm §ûW YºLWj§Ûm ª°okR].

£X TôPpLs TûZV Tô¦«p Tô§ Y¯ ùNuß®hÓ Á§dÏl קV úTôdÏLû[j ùRôhP]. ERôWQm - UdLs UdLs Gu TdLm, CWiÓ Øû\ JúW YôojûRûVf ùNôpYR]ôp ¡ûPdÏm ºl SôYp¥ûV Gm.´.Bo Ht\§pûX.

"SßØûLúV' TôP#p Eu²¡ÚxQàm TômúT ù_VcÙm SôhûP«p SôhPm ùNÛj§]ôoLs. "EPp UiÔdÏ' Gu\ YN]l TôP#p úUôLuXô#u ϧûW BúWôLQm At×RUô] §ûWdLôh£ B«tß (U¦Wj]m JÚ ùYvPou Tô¦ ùTôÝÕúTôdÏl TPm GÓjRôp Gu]?) N¬j§W EQoúY CpXôR RªZÚdÏ RtLôX N¬j§WjûRl ×XlTÓjÕm GjR]j§p DÓThPúR JÚ ùT¬V ®`Vm. AW£Vp RûPLû[ Á± CjRûLV TPjûR §ûWdÏd ùLôiÓ YkRúR JÚ ùT¬V ùYt±.

RuàûPV ùTôu ®Zô BiÓ Guß A±®jÕ, 1997-p H.Bo. WyUô²u LRûYj Rh¥VÕ H®.Gm ¨ßY]m. WyUôu CûN AûUjRôo. WôËq úU]u CVd¡]ôo (ªuNôWd L]Ü). ©W×úRYô BP ûYjRôo, B¥]ôo.

CûNÙm SP]Øm á¥V Õs[XôL TX TôPpLs AûUkR]. @úTôdûLÙm TôlûTÙm ¡[ô£dLpûXÙm LtTû] Y[jÕPu CxPj§tÏ CûQdÏm WyUô²u CVp× AYÚûPV CûNdÏ ÁiÓm ùYt±ûVj úR¥j RkRÕ.

"FXXôXô' Gu\ amªe HúRô @Tô¬u Tô¦«p ùRôPeÏm... "Uô]ôUÕûW UôUWdÏ«úX' Guß @úTôd YôojûRLs AkR S°] SûP«p ùRôPÚm. §¼ùWuß ANp @úTôd RûX LôhÓm.

CkRf NeLUeLû[ Ru]m©dûLÙPu ¨û\úYtß¡\ôo WyUôu (£jWô®tÏ úR£V ®ÚûR Yôe¡ RkR TôPp). TPj§u úWôUôuv ãZÛdÏ ùYi¦XûY ÕûQdLûZjR "ùYi¦XúY', CûN«Ûm CV#Ûm (ûYWØjÕ) ×ÕûUVôL AûUkRÕ (a¬aWi - NôR]ô).

"élédÏm JûN'ûVd úLhL ®Úm©V TôPp (Ñ_ôRô), édLû[ GÝkÕ BP ûYd¡\ Õs[p SûP«p AûUkRÕ. ùUX¥ Gu\ôÛm LT¥dLh¥p CÚjR úYi¥V Rô[f N§WôhPd LôXm (ETVm ¥v² TôPp). CkRj Rô[j§tÏl Ts° BiÓ ®Zô®p áP ÏZkûRLs B¥j ¾ojRôoLs.

"v¥WôùTo¬ LiúQ' aô#Üh ªë£dLp TPl TôPpL°u Tô¦«p AûUkRÕ. Lf£RUô] ùPdɵVuL°u úNodûLÙm ùNpYôdÏ ªÏkR JÚ TP ¨ßY]j§u ùRôPo×m, ªuNôWd L]®tÏ `ôd A¥dÏm A[®p AYôoÓLû[ CÝjÕ YkR]. WyUôu RuàûPV CWiPôYÕ úR£V ®ÚûRl ùTt\ôo (Ut\T¥ @©#m@úTo ®ÚÕLs AYÚdÏ BiÓdÏ BiÓ YÚYÕ Yô¥dûLVô¡ ®hPÕ...)

EVokR GiQeLÞdÏm Eu]RUô] CXh£VeLÞdÏm DÓùLôÓdÏm úTôÕRôu CûN Ht\m ùTß¡\Õ. A®VpUVUô] ®VôTôWf £²Uô®p £X BiÓLs CWÜm TLÛUôLj úRônk§ÚkR WyUôu, Ck§Vf ÑRk§Wj§u ùTôu ®Zô Bi¥p, Tu]ôhÓ ¨ßY]Uô] úNô²ÙPu TôPp BpTeLs ùNnÕ ùLôÓdL JlTkRUô¡«ÚkRôo.

AkR YûL«p AYo úRNl Ttû\f ùNôpÛm "YkúR UôRWm' J#SôPô®tÏ CûN AûUjRôo. YeLô[ ùUô¯«p Te¡m Nk§W NôhPo´ EÚYôd¡V At×RUô] TôPp "YkúR UôRWm'. AW®kRo úTôu\ ULôúVô¡LÞdúL êXUk§WUôL AûUkR TôPp AÕ. ARtÏ AûUkR TûZV ùUh¥p BuU EQof£ RÕmס\Õ. AúR TôPûX קV úUôvR¬p YZeL WyUôu ØVu\ôo.

AûR AYúW Tô¥]ôo. AûR JÚ Tôl úR£Vm Guß CLrkRYoLÞm Gs° SûLVô¥VYoLÞm G§ojRYoLÞm EiÓ. B]ôp WyUôu קV ùUh¥p Tô¥V YkúR UôRW ¸Rm HLlThP UdLû[d LYokRÕ (Ck§«Ûm Rª¯Ûm úLô¥dLQdLô] J#SôPôdLÞm £¥dLÞm ®tßj ¾okR]).

GûRf ùNnRôÛm Øj§ûW T§dÏm YûL«p Ru]ôp ùNnV Ø¥Ùm Guß ÁiÓm ¨ì©jRôo WyUôu. GûRl TiQôÛm UdLû[d úLhL ûYd¡\ôo Guß JÚ §ûW CûN _ômTYôu WyUôû]l TôojÕ ®VkRôo Gu\ôp TojÕd ùLôsÞeLs...

(ùRôPÚm)

- YôU]u